Leidende foto: Hoofdkantoor van de Europese Investeringsbank (EIB) in Luxemburg

Foto: © Peter-Vincent Schuld

door Koos van Houdt

voorwoord door Peter-Vincent Schuld

In 1958 werd als onderdeel van het Verdrag van Rome de Europese Investeringsbank (EIB) opgericht die gezamenlijk eigendom is van alle EU-lidstaten is gevestigd in Luxemburg. Infrastructuur is een van de belangrijke zaken waar de EIB kredieten voor verstrekt. Maar, let op, geld lenen kost geld. Als een staat geld leent van de EIB loopt de staatsschuld dus wel op. Dat zelfde geldt voor gemeenten en provincies.

Interessant is om te weten dat ook op lokaal niveau er banken bestaan zoals in Nederland de Bank Nederlandse Gemeenten, eigendom van de Nederlandse Gemeenten tot op EU-niveau we de EIB hebben. Maar het beschikbaar kapitaal van de BNG is natuurlijk minder dan dat van de EIB. Het is een politieke vraag of een overheid wil lenen of projecten wil financieren uit eigen middelen.

Financier de Lelylijn via Europese beleggingen

door Koos van Houdt

Verrassend optreden zondagmiddag, een week geleden van staatssecretaris Annet Bertram voor infrastructuur (CDA) in het interviewprogramma ‘Buitenhof’. Zij kreeg gelegenheid haar bijlage toe te lichten bij de beleidsbrief over de Nederlandse infrastructuur van de vrijdag daarvoor . Op zichzelf staat er geen nieuws in.

Maar zij onderscheidt zich met deze brief binnen de wereld van de nationale politiek in Den Haag. Wethouders en gedeputeerden, vooral ook in het noorden van ons land doen er goed aan die bijlage goed te lezen. Dan leren zij dat Nederland op alle mogelijke manieren is verknoopt in de Europese Unie. Die wethouders en gedeputeerden zijn toch net weer wakker geschud, toen zij vorige week opnieuw massaal naar Brussel trokken voor de Week van de Europese Regio’s.

Maar ook ministers en leden van de Tweede Kamer doen er goed aan, deze bijlage zorgvuldig te lezen en te overwegen. In een week waarin vol chagrijn werd gedebatteerd over de Europese meerjarenbegroting, kunnen ze nog eens hun kennis verrijken over de grote financiële voordelen voor Nederland om deel uit te maken van de Europese Unie. Niet voor “megalomane bedragen”, maar voor een habbekrats zit ook ons land op de voorste rij in de Europese Unie.

Het codewoord in dit verhaal is Europese Investeringsbank. Waar halen de buitengewoon grote geldpotten van de Nederlandse pensioenfondsen hun doelen voor beleggingen vandaan? Ze moeten ‘groen’ beleggen. Het mag niet in de wapenindustrie, zeggen de keurige Nederlandse pensioenspaarders. Het mag tegenwoordig ook niet meer in de vooral Amerikaanse megalomane cyberindustrie. Gelukkig is er de Europese Investeringsbank, waar wereldwijd veel nuttige projecten van zeer betrouwbare financieringen worden voorzien.

Alleen waarschuwt het op de Zuidas in Amsterdam gevestigde, kleine bijkantoor van de EIB. Nederland kan deze ‘triple A’ (hoogste graad van financiële betrouwbaarheid) geldpotten nog veel beter ontdekken. Dat kan omdat ons land ‘gewoon’ meebetaalt aan het functioneren van de Europese Unie.
Waarom wil Nederland dan een Nationale Investeringsbank opzetten? Bovendien heeft Nederland al een Bank Nederlandse Gemeenten en de Nederlandse Waterschapsbank.

Waarom weten we de EIB niet te vinden als er 80 miljard euro tekorten zijn op de begroting van het ministerie van infrastructuur? Waarom wil de nationale politiek in Den Haag toch altijd weer zelf een wiel uitvinden, dat overbodig is? Alleen omdat het dan nationaal is en niet Europees?

De bijlage van Annet Bertram bij de nieuwe beleidsbrief over de Nederlandse infrastructuur gaat tegen deze trend in. Mevrouw Bertram kent als hoogste ambtenaar op het ministerie van Asiel- en Migratie, maar daarvoor in vele andere hoge ambtelijke functies op departementen en als gemeentesecretaris bij de gemeente Den Haag de politieke en ambtelijke wereld van binnen en van buiten. Zij was ook een paar jaar hoogste ambtenaar van de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag. Ze kent zo projecten als de Blankenburgtunnel, gefinancierd door de EIB en de spoorinfrastructuur van Randstad Rail op haar duimpje.

Aan het eind van haar carrière als ambtenaar, koos ze op 67-jarige leeftijd niet voor de rust van het pensioen, maar voor de drukte van een politiek vervolg van haar loopbaan. Voor de gewone Nederlandse kiezer een onbekende. Voor het onderwerp waarover ze gaat, buitengewoon deskundig. Regionale bestuurders in het noorden weten, dat ze niet ongestraft haar adviezen in de wind moeten slaan.

In haar brief erkent de staatssecretaris het belang dat vanuit het noorden is gelegd bij de Lelylijn. Die lijn “vormt een kans om het noordelijke deel van ons land beter te verbinden met de andere delen van Nederland en mogelijk ook met Duitsland”. Zij wijst daarbij ook op het belang van de Eemshaven. U weet wel, die haven waarboven vorige week nog onbekende drones vlogen. In Rusland kennen ze wellicht beter het belang van die haven voor de Europese infrastructuur.
Van ouds is de Eemshaven er mede voor de belangen van defensie. Nog voor er een spade de grond in ging, was er al een afspraak met het ministerie van defensie voor een kade, waarop militair transport kon worden afgehandeld. Die kade lijkt wat buiten beeld, maar wordt volop hiervoor gebruikt. Nu de Europese defensie in opbouw is en Nederland meespeelt in de Baltische Staten, is dat een strategisch gegeven van belang.

Staatssecretaris Bertram heeft dat allemaal in het oog. Dus schrijft ze niet dat de Lelylijn voorlopig maar in de ijskast moet. Nee, zij stimuleert de noordelijke bestuurders.

Zij had daar al gesprekken over met de noordelijke bestuurders. Ook overlegde ze met oud-president Klaas Knot, geboren in Onderdendam, die een advies over de Lelylijn presenteerde. Maar, zo voegt ze aan haar aansporing toe, “ik sprak ook met de Europese Investeringsbank”. Noordelijke bestuurders weten nu hoe ze hun huiswerk moeten maken.

.